Ana içeriğe geç

Açık kaynak proje ne demektir?

Bir projenin kodunu GitHub'a herkese açık (public) olarak yüklemek, onu tek başına açık kaynak bir proje yapmaz. Kaynak kodun erişilebilir olması ve lisansın Open Source Definition ölçütlerine uygun kullanım, değiştirme ve dağıtım haklarını tanıması gerekir.

Lisansı olmayan bir depoda kodun görünür olması, bu hakların verildiği anlamına gelmez. Buna karşılık, açık kaynak lisansıyla yayımlanan bir proje dışarıdan katkı kabul etmese de açık kaynak olabilir. Şeffaf bir katkı patikası ve iş birliğine dayalı iletişim, projenin toplulukla gelişmesini destekleyen iyi pratiklerdir; açık kaynak olmanın şartı değildir.

Ne zaman?​

  • Projenizi dış dünyaya açarken veya bir açık kaynak projeye ilk kez katkıda bulunurken.

Lisans ve önerilen proje pratikleri​

Aşağıdaki listede lisans, açık kaynak haklarını tanımlar. Diğer maddeler ise projenin ihtiyacına göre uygulanabilecek katkı, güvenlik ve bakım pratikleridir.

  1. Açık Kaynak Lisansı: Kodun başkaları tarafından kullanılmasına, değiştirilmesine ve dağıtılmasına yasal izin veren, Open Source Initiative (OSI) onaylı bir lisans. (Not: Buradaki açıklamalar genel yönlendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz; lisans yükümlülükleri kullanım, türetme ve dağıtım koşullarına göre farklılık gösterebilir). İki temel lisans yaklaşımı öne çıkar:
    • Permissive (İzin verici - örn. MIT, Apache 2.0): Geniş serbestlik tanır; orijinal telif ve lisans bildirimini korumak şartıyla kodun kapalı kaynak veya ticari yazılımlarda da kullanımına imkan verir.
    • Copyleft (Paylaşımcı / Karşılıklı - örn. GPL, AGPL): Kodun ve bu koddan türetilen çalışmaların da benzer özgürlüklerle ve aynı koşullarla açık kaynak olarak dağıtılmasını şart koşar.
  2. Katkı Patikası (Contribution Path): Başka birinin projeyi nasıl klonlayacağı, yerel ortamını nasıl kuracağı, testleri nasıl çalıştıracağı ve PR açacağı açıkça belirtilmelidir (CONTRIBUTING.md).
  3. Güvenlik Politikası (SECURITY.md - İhtiyaca Göre): Güvenlik açıklarını herkesin gördüğü bir GitHub Issue açarak ifşa etmek sistemi saldırılara açık hale getirir. Özellikle dış kullanıcıların veya üretim ortamlarının etkilenebileceği projelerde SECURITY.md, kritik zafiyetlerin maintainer'a özel/gizli kanaldan (e-posta veya GitHub Private Vulnerability Reporting) nasıl bildirileceğini tanımlar.
  4. Davranış Kuralları (CODE_OF_CONDUCT.md - Önerilen): Katılımcı sayısı arttıkça saygılı ve kapsayıcı bir iletişim ortamını korumak önem kazanır. Topluluğun sınırlarını ve nezaket kurallarını belirten bir davranış sözleşmesi bulunması tavsiye edilir.
  5. Şeffaf İletişim: Kararlar, hatalar ve planlar kapalı kapılar ardında değil, GitHub Issues ve PR tartışmalarında görünür şekilde yürütülür.
  6. Makul Bakım Beklentileri: Açık kaynak yazılımlar genellikle ücretsizdir ve gönüllülük esasına dayanır. Kullanıcıların "bunu hemen düzeltin" taleplerine karşı projenin bakım sınırları baştan şeffaf olmalıdır.

Açık kaynak projenin anatomisi​

├── LICENSE             # Yasal hak ve serbestlik sınırları (Temel)
├── README.md           # Projenin vitrini ve hızlı kullanım rehberi (Temel)
├── CONTRIBUTING.md     # Katkı rehberi (Önerilen)
├── SECURITY.md         # Güvenlik zafiyetlerinin bildirim süreci (İhtiyaca göre)
├── CODE_OF_CONDUCT.md  # Topluluk iletişim ve nezaket kuralları (İhtiyaca göre)
└── .github/            # Issue ve PR şablonları, CI iş akışları

Sık yapılan hatalar​

  • Lisans eklemeyi unutmak: Lisanssız kod yasal olarak "tüm hakları saklıdır" kapsamındadır ve başkaları tarafından kullanılamaz.
  • "Açık kaynağın telif hakkı yoktur" sanmak: Açık kaynak, kamu malı (public domain) demek değildir. Yazılan kodun telif hakkı (copyright) her zaman kodu geliştirene aittir. Lisans belgesi yalnızca bu kodun başkaları tarafından hangi şartlarla kullanılabileceğini düzenleyen yasal bir izin beyanıdır.
  • Dışarıdan gelen katkılara düşmanca yaklaşmak: Katkı veren insanlara cevap vermemek veya kırıcı davranmak topluluğu tamamen yok eder.

Daha fazla bilgi​